Η Δυτική Θεσσαλία θεωρείται μέρος της Περιφέρειας του Μυκηναϊκού Κόσμου. Oi ανασκαφές των τελευταίων έφεραν στο φως νέους οικισμούς, νεκροταφεία και ιερά, αλλάζοντας τα μέχρι τώρα δεδομένα για την περιοχή.
Το πρόγραμμα «Οι Μυκηναίοι της δυτικής Θεσσαλίας» ενσωματώνει δύο επιμέρους Προγράμματα:
Ένα ιδιαίτερο εύρημα, απόρροια των πρόσφατων αρχαιολογικών ερευνών της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φθιώτιδος και Ευρυτανίας στην περιοχή του αρχαίου Τιθρωνίου, στο Δήμο Αμφίκλειας-Ελάτειας, αποτελεί ο θολωτός τάφος, ο οποίος είναι το πρώτο, και μέχρι σήμερα μοναδικό, δείγμα αυτού του είδους μνημειακής ταφικής αρχιτεκτονικής της μυκηναϊκής εποχής στη Φθιώτιδα.
Η νησίδα Χρυσή βρίσκεται νότια της Κρήτης και ανήκει στο Δήμο Ιεράπετρας. Η επιφανειακή έρευνα στο νησί απέφερε ενδείξεις κατοίκησης ή ανθρώπινης δραστηριότητας από την Εποχή του Χαλκού ως τον προηγούμενο αιώνα. Οι ανασκαφές της ΕΦΑ Λασιθίου αποκάλυψαν ένα μινωικό οικισμό, ρωμαϊκές δεξαμενές και λαξευτές ιχθυοδεξαμενές στην παραλία απροσδιόριστης χρονολόγησης.
Τι μπορεί να συμβεί όταν ένα αρχαίο μνημείο λαμβάνει κυρίαρχη θέση στο συλλογικό φαντασιακό μιας πόλης; Ποιες ιστορίες λέγονται, αποσιωπώνται ή γράφονται εκ νέου; Πώς το παρελθόν γίνεται μέρος του παρόντος μέσα από αναπαραστάσεις και (συχνά ευφρόσυνες) νοηματοδοτήσεις των υλικών του καταλοίπων; Αυτά και άλλα ερωτήματα θα τεθούν, θα συζητηθούν, ενδεχομένως και θα απαντηθούν, με αφορμή αφηγήσεις, ονομασίες, δράσεις, ζωγραφικές αποτυπώσεις και κάθε λογής κείμενα για τη ρωμαϊκή κιονοστοιχία της Θεσσαλονίκης, γνωστή από τα νεότερα προσωνύμια των πεσσών της ως Inca
Η λατρεία της Ήρας στην αρχαία Κέρκυρα απασχόλησε τους μελετητές ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα σε μία προσπάθεια αφενός ταύτισης του ιερού της, που αναφέρουν ο Θουκυδίδης και ο Διόδωρος Σικελιώτης και αφετέρου ερμηνείας του επιθέτου Ακρία, αναγραφόμενο σε έναν όρο που εντοπίστηκε πλησίον του λόφου της Αγίας Ευφημίας, όπου το ομώνυμο μοναστήρι. Ο τόπος εντοπισμού του όρου αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα για την ταύτιση του Ηραίου στον παραπάνω λόφο.
Μία συζήτηση γύρω από τη γέννηση και τη σταδιακή συγκρότηση μιας αρχαίας πόλης του μεσογειακού κόσμου. Τέσσερις ομιλητές, ο καθένας από τη σκοπιά του, παρουσιάζουν επιμέρους πτυχές της Ρώμης των ρεπουμπλικανικών χρόνων. Ιδρυτικοί μύθοι, χωρικές αντιλήψεις και σχέσεις εξουσίας, βιώματα και λογοτεχνικές εκφράσεις της συλλογικής μνήμης και του μεγαλείου των προγόνων, αποτελούν μερικά από τα ζητήματα που θα τεθούν και θα αναλυθούν κάτω από μία ιστορική, ανθρωπολογική, φιλολογική και νομική οπτική.
Την τελευταία δεκαετία, μέσω της αξιοποίησης πιστώσεων ευρωπαϊκών συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων, το μουσειακό τοπίο της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου έχει αλλάξει δραστικά, καθώς στην περιοχή λειτουργούν πλέον τρία νέα Μουσεία του Υπουργείου Πολιτισμού. Πρόκειται για το Βυζαντινό Μουσείο Διδυμοτείχου, το Αρχαιολογικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης και το Αρχαιολογικό Μουσείο Σαμοθράκης. Τα δύο πρώτα στεγάζονται σε νεόδμητα κτήρια.
Τα σπήλαια αποτελούν μια ρήξη στο συνεχές του εδάφους, μια ρωγμή στον κόσμο που μας περιβάλλει, ένα σημείο από το οποίο αποκτούμε πρόσβαση στα έγκατα της γης. Το φως υποχωρεί, τα σχήματα και οι υφές των υλικών τριγύρω μας είναι διαφορετικά από τα συνηθισμένα, είναι βέβαιο ότι βρισκόμαστε σε έναν χώρο που διαφέρει, σε κάτι άλλο από αυτό που γνωρίζουμε. Στην παρούσα διάλεξη θα εξετάσουμε πώς αυτά τα υπόγεια τοπία της βόρειας Ελλάδας λειτούργησαν ως ιεροί τόποι, ως σκηνές τελετουργίας και ευσέβειας.
