Τεχνητή Νοημοσύνη και απονομή Δικαιοσύνης Προκόπιος Παυλόπουλος

ΈΝΑΣ ΑΙΩΝΑΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Σε μια εποχή επέλασης των σύγχρονων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, εύλογα προκύπτει το ερώτημα πώς η χρήση τους στο πεδίο της δικαιοσύνης θα προωθήσει την προάσπιση των ατομικών ελευθεριών, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ασφάλεια δικαίου. Το στοίχημα της ψηφιακής αναβάθμισης της Δικαιοσύνης είναι περίπλοκο, καθώς οι στόχοι της ενίσχυσης της αποτελεσματικής οργάνωσης και λειτουργίας των δικαστηρίων και της επιτάχυνσης της απονομής δικαιοσύνης προσκρούουν στα ίδια τα όρια της Τεχνητής Νοημοσύνης, που αποδεικνύουν πως αυτή δε μπορεί να υποκαταστήσει τους δικαστικούς λειτουργούς κατά την άσκηση της δικαιοδοσίας τους και τον σχηματισμό του δικανικού συλλογισμού.

Απέχουν πολύ από την πραγματικότητα εκείνοι, οι οποίοι διαβλέπουν στον χώρο της Νομικής Επιστήμης μία τέτοια χρήση των σύγχρονων Μεγάλων Νευρωνικών Δικτύων (ΜΝΔ) και των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (ΜΓΜ), ώστε να υποκαθιστούν, έστω και σε ορισμένες περιπτώσεις, στην πράξη τα θεσμοθετημένα όργανα της Νομοθετικής, της Εκτελεστικής και της Δικαστικής Εξουσίας, είτε κατά την παραγωγή των κανόνων δικαίου είτε κατά την ερμηνεία και εφαρμογή τους στην πράξη. Ιδίως δε τα θεσμοθετημένα όργανα που ασκούν την εν γένει δικαιοδοτική λειτουργία. Διότι η αλήθεια έγκειται στο ότι μόνον επικουρικώς –και πρωτίστως στο πλαίσιο εκείνο όπου η ερμηνεία και η εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων δικαίου κάθε μορφής προϋποθέτει την επίλυση δυσχερών τεχνικών προβλημάτων, π.χ. στον χώρο της Οικονομίας ή και της Φυσικής και των Μαθηματικών όπως και την επίλυση αντίστοιχων προβλημάτων στην διαδικασία απόδειξης, κατά την άσκηση της δικαιοδοτικής λειτουργίας κυρίως μέσω πραγματογνωμοσύνης– η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει την Νομική Σκέψη στην ερμηνεία και εφαρμογή των κανόνων δικαίου, πρωτίστως εκ μέρους των κάθε είδους νομιμοποιημένων προς τούτο λειτουργών της Δικαστικής Εξουσίας. Αυτό δε οφείλεται –μεταξύ άλλων βεβαίως αλλά σε μεγάλο βαθμό– και στο ότι μη διαθέτοντας, έστω και στοιχειωδώς, χαρακτηριστικά Συνείδησης η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι σε θέση, εκ φύσεως και εξ ορισμού, να υπερβεί τεχνικώς και νομικώς το εμπόδιο είτε της αποτελεσματικής και lege artis επινόησης αόριστων νομικών εννοιών κατά την διαμόρφωση των κανόνων δικαίου. Είτε της συγκεκριμενοποίησης αόριστων νομικών εννοιών σύμφωνα με την κανονιστική φύση τους κατά την απονομή της Δικαιοσύνης.