Véronique Chankowski Διευθύντρια της Γαλλικής Σχολής Αθηνών
Το έργο της Γαλλικής Σχολής Αθηνών κατά το 2025
Gilles de Rapper Γαλλική Σχολή Αθηνών
Η επιστροφή των Πελασγών. Μια ανθρωπολογία της αφήγησης των απαρχών στα Βαλκάνια
Η επιστροφή των Πελασγών. Μια ανθρωπολογία της αφήγησης των απαρχών στα Βαλκάνια
Ήδη από την Αρχαιότητα, η μορφή των Πελασγών χαρακτηρίζεται από μια ορισμένη αμφισημία: δεν είναι σαφές αν οι Πελασγοί, που θεωρούνται οι πρώτοι κάτοικοι της Ελλάδας και της λεκάνης του Αιγαίου, εκδιώχθηκαν από την άφιξη των Ελλήνων ή αν αποτελούν τους προγόνους τους. Επιπλέον, δεν είναι βέβαιο ότι το όνομα «Πελασγοί» δηλώνει πάντοτε το ίδιο αντικείμενο, ενώ είναι δύσκολο να εντοπιστεί μια ιστορική πραγματικότητα πίσω από τις διάσπαρτες και συχνά αντιφατικές αναφορές των αρχαίων συγγραφέων. Αυτές οι αβεβαιότητες δεν εμπόδισαν, το αντίθετο μάλιστα, την αξιοποίηση των Πελασγών στις αφηγήσεις καταγωγής που διαμόρφωσαν οι εθνικισμοί του 19ου αιώνα, ιδιαίτερα στους ελληνικούς και αλβανικούς κύκλους. Ως μορφές αυτοχθονίας και πρωταρχικότητας, οι Πελασγοί αποτέλεσαν πράγματι ένα πολύτιμο συμβολικό κεφάλαιο για τα έθνη που αναζητούσαν μακρινούς και ένδοξους προγόνους. Η ανάπτυξη της επιτόπιας αρχαιολογικής έρευνας και της ιστορικής κριτικής κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα οδήγησαν προσωρινά τους Πελασγούς, για τους οποίους διαθέτουμε ελλιπή τεκμήρια, σε δεύτερο πλάνο, τόσο στη λόγια επιστημονική παραγωγή όσο και στα εθνικιστικά αφηγήματα. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1990 και εξής παρατηρείται αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τους Πελασγούς, ιδίως στην Αλβανία, όπου πλέον κατέχουν εξέχουσα θέση στον δημόσιο χώρο και ανταγωνίζονται τους Ιλλυριούς ως εθνικούς προγόνους. Αυτή η επανεμφάνιση των Πελασγών στη μετακομμουνιστική Αλβανία, η οποία εμπλέκει τις σχέσεις μεταξύ Ελλήνων και Αλβανών, αξίζει ιδιαίτερη ανάλυση: η εξέταση αυτής της «πελασγικής στιγμής» επιτρέπει να προσδιοριστούν οι απαρχές και τα διακυβεύματά της και να αναδειχθεί τί αποκαλύπτει για την κυκλοφορία και τις χρήσεις των γνώσεων σχετικά με την Αρχαιότητα στα σύγχρονα Βαλκάνια.